Nymphomaniac, een polyfoon huzarenstukje met knipoog naar Tarkovsky

februari 18, 2014

nymphomaniac_02

Lars Von Triers Nymphomaniac is volledig opgebouwd op de flash-back-formule. Nymphomane Joe (Charlotte Gainsbourg) vertelt haar leven aan de oude vrijgezel, Seligman (Stellan Skarsgard). Seligman (alter ego van Lars Von Trier) probeert de seksuele buitenissigheden van Joe theoretisch te duiden door vergelijkingen te zoeken tussen nymfomanie en bijvoorbeeld de getallenreeks van Fibonacci, vliegvissen, polyfonie, enz. Het alterneren tussen theoretische beschouwingen en echte actie zet een rem op het verteltempo. Dat werkt de ene keer al beter dan de andere keer. Waar het bijzonder goed werkt is in het hoofdstuk over de polyfonie, The little organ school.

Seligman legt het principe van de polyfonie uit aan de hand van Das Orgel-Büchlein van Bach, meer bepaald het koraal Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ. Datzelfde koraal vormt trouwens het leitmotif in de beroemde levitatie-scene van Tarkovsky’s Solaris waarin ingezoomd wordt op een winterlandschap van Breugel.
In de polyfonie worden drie melodielijnen gehanteerd die elk hun eigenheid hebben: de bastonen (gespeeld met de voeten), de linkerhand en de rechterhand. Joe ziet hierin meteen een metafoor voor drie minnaars: waarbij de baslijn staat voor de zachte, standvastige minnaar; de linkerhand voor de onderwerpende minnaar en de rechterhand voor haar liefhebbende minnaar.
Het sterke van deze scene ligt in de harmonie tussen theorie, verhaal en visuele representatie van het muzikale motief.  Von Trier slaagt erin om het volledige leven te evoceren in één meeslepend beeld. Dierlijkheid, liefde, techniek, verlangen, schoonheid, lelijkheid … alles met elkaar verbonden op de hemelse tonen van Bachs orgelmuziek en opeens abrupt afgebroken wanneer Joe zegt: ‘Ik kan het niet. Ik kan niet liefhebben.’
Vijf minuten film waarin Von Trier eenzame artistieke hoogten scheert.

Het Bach-fragment uit Solaris (Levitation scene) is hier te bekijken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: